Có khi chỉ còn lại cho người nam và người nữ những tội lỗi và kỷ niệm mà càng cao tuổi mỗi người khi nhớ lại càng âu sầu, hối tiếc. Bạn trai thì thẳng như ruột ngựa, ưa đại cương, tổng hợp. Bạn gái hay nhờ những lời rầy, mắng của người lớn để buồn sầu lâu, chớ bạn trai, nhất là còn thiếu nhi dễtính lắm.
Những nhà tâm lý học Anh, Mỹ hay chiatính con người ra hai hạng, hạng hướng nội và hạng hướng ngoại. Đồng bạn không ưa thích cũng như kẻ dưới xa lánh. Khi biết kích thích thần tượng danh dự, họ sẵn sàng hy sinh.
Nhưng các bạn trai đều có phút giống Tilstoi ở chỗ lòng dậy lên mùa mộng biếc. Tôi nói phần nào vì lắm lúc tôi nghĩ: trong gia đình người đàn bà ít nằm nghỉ, lo làm các việc nhỏ nhặt suốt ngày, gọi được là làm nhiều việc hơn đ àn ông, ít ăn uống hơn đàn ông, lại phải sinh đẻ mất nhiều sinh lực mà tại sao phần đông sống lâu hơn đ àn ông? Phần đông chúng ta còn bà nội, bà ngoại nhiều hơn ông nội, ông ngoại. b) Coi chừng nghệ thuật ấy.
Họ coi tấm lòng trinh bạch của bao bạn gái là miếng đất thí nghiệm ái tình của họ. Xong, họ cũng kiếm chỗ yên để nghỉ ngơi hay làm việc. Thành ra đời tình ái của họ tự nhiên chung thủy mà không hiểu rõ tâm lý ái tình của họ.
Các đồ vật trong gia đình dưới mắt họ, bị coi là cũ kỹ quá. Nhiều nam thanh gần lỡ thời chỉ vì kén chọn cỗ giàu để nếu không đi xe hoa kỳ, ở nhà năm bảy từng thì cũng ngồi ghe chài đi góp lúa ruộng. Từ lâu mẹ định cho con biết mầu nhiệm về sự sống của con, nhưng vì mẹ thấy chưa cần.
Giáo sư bắt buộc cạo sát họ vẫn thuộc rành được. Không nên đi mua một hai thú vui chóng qua mà phải bán danh tiếng, cùng bao nhiêu vật bán của tâm hồn. Người nam như hơn một lần tôi nói là người làm cho thiên hạ phục chớ không phải làm cho người ta yêu mặc dù phải xử thế đắc nhân tâm.
Trong mười thanh niên có đến tám người không yêu vì người tình mình học giỏi, có đầu óc cao thượng, có những hành vi anh hùng mà yêu vì cái mà người ta gọi là nhan sắc. Nếu họ là một linh mục thì gánh trách nhiệm của họ là gánh khủng khiếp. Văn hào Nga Tolstoi tự thú rằng người yêu trên những chim se sẻ.
Aùi tình cũng hay chịu lối quyết định nầy của họ. Tôi đã bàn vấn đề nầy trong Tâm lý bạn gái. Hãy ý thức trách nhiệm nghề làm người của mình.
Tinh thần được ở đúng địa vị của nó là làm chủ thể xác. Họ chấp tay sau đích đứng xa xa coi con trẻ rượt bướm. Có nhiều bạn trai không có ý tìm những điều kiện nầy rõ rệt nhưng rồi ngọn sóng ái tình trá hình trong tâm giao xô đẩy họ đòi hỏi những nét diễm lệ ấy.
Vào tuổi thanh xuân, bạn trai nào mà không có lần nghĩ y như Ozanam. Quả thật tình yêu theo kinh thánh nói mạnh như sự chết, nó chi phối hết mọi hạng người, kể cả kẻ khùng khịu. Tôi nói tắt: bạn trai yêu bằng bản năng tính dục còn làm điều gì ngoài việc yêu thì bằng ý chí, trí tuệ.