Đời họ trở nên phiền toái. Cho những bạn không có cơ hội đọc quyển ấy hay đã đọc mà không đủ thì giờ toát yếu, tôi ghi lại ở đây vài đại cương. Thấy không con yêu dấu của mẹ, có một mệnh lệnh cao cả từ thiên đình ủy thác cho nhân loại.
Con người có xác và hồn. Không biết họ có nghĩ như Stendhal không? Nhưng hình như họ không muốn ai phá rối vẻ tịch mạc của tâm hồn họ. Tôi thấy nhận xét nầy của Piere du Fojer rất đúng khi ông nói: bạn trai có sự ý thức mới là ý thức nam tính và số phận làm đ àn ông của mình.
Nhà giáo dục coi chừng những bạn trai nhược chí. Cắt nghĩa cho họ thấy họ cần sức khỏe để xây dựng đời họ. Mẹ hay chị mượn khuân vác đồ nặng họ làm hăng hái.
Oâng bà Việt Nam không nói bậy luôn đâu. Gặp lại bạn, họ a dua, xuống nước ngọt, ca tụng, hoan hô, khi xa vắng họ tố cáo, chỉ trích, tìm mưu phá hại. Đừng ai trách cứ họ: chính họ cũng trách mình sao yếu đuối, cầm lòng không được.
Họ có thể vì trí tuệ, ý chí đeo đuổi suốt đời quả tim người vợ trong hôn nhân mà vẫn làm việc hoa nguyệt cách dồi dào tình cảm với bất cứ kỷ nữ nào. Nếu họ không khờ dại lục phá như con nít cũng rong chơi, làm việc nầy, việc nọ. Hễ mê say môn học nào hay có năng khiếu đeo đuổi một ngành nghệ thuật nào, người bạn trai hay có vọng tưởng tìm một bạn đời ưa thích ngành nghệ thuật như mình.
Tôi rất thích tâm hồn bạn trai lúc lòng họ mở cửa như vậy. Hãy đập ngay vào chỗ yếu của tâm lý họ là lương tâm hối lỗi bằng lẽ phải, bằng lòng nhân, bằng sự êm dịu. Ít có bạn trai nào mà bụng dạ nham hiểm.
Ơû đây tôi bất đồng ý kiến hẳn với một số nhà giáo dục duy vật chủ trương lương tâm là một mớ công thức lễ giáo mà xã hội nhồi nhét vào đầu óc con người, trong đó có bạn trai. Người ta thấy bạn trai ngoan ngoãn vâng vâng, dạ dạ tưởng đâu không có chuyện gì. Con! con có thấy mấy trái bầu bí non không.
Đó là những tích động, những hành động trên bắp gân chứ không phải là những tác vi mang dấu suy nghĩ. Nếu Edward Montier viết: Không có cái gì thánh đức với đàn bà bất trung thì tôi có thể nói có cái gì trầm mặc khả ái trong đàn ông bất trung. Rủi mất thăng bằng, cậu té trên nền xi măng mà không biết tởn.
Nhưng lắm lúc tỏ ra rất léo lắt: tôi muốn nói họ hay để ý. Tiếng nên người tôi hiểu một nghĩa khá rộng. Khi người bạn trai từ 12 tuổi trở đi, các hạch phát tiết chất dịch truyền sinh phát triển.
Đừng vì một vài khuyết điểm do bảntính mà kết án rằng họ lãnh đạm. Vì có ái tình căn cứ vào cảm tình đó mà nàng Andromaque của Racine từ chối quả tim của Prrhus vì đã trót yêu Hector. Nhà giáo cần chỉ thẳng cho họ biết tương lai 9/10 là kết quả của hiện tại.